Uklart om private skal overta vakthaldet på Oslo-legevakta

Dette er spørsmåla Fagbladet sende på e-post:

1: Er du og ditt parti opne for å sette vakttenestene ved legevakta ut på anbod, ja eller nei? Grunngjev korfor.

2: Oslo kommune har ein pressa økonomisk situasjon. Korleis vil du og ditt parti handtere dette?

3: Sjukepleiarane ved legevakta meiner at å sette vakttenestene ut på anbod blir å eksperimentere med tryggleiken deira. Kva seier du til det?

4: Eventuelt, er det noko du vil få fram utover spørsmåla ovanfor?

Her er svaret frå Høgre og Helland:

«Oslo kommune står, i likskap med fleire kommunar i Noreg, i ein svært vanskeleg økonomisk situasjon. Vi er difor nøydde til å snu kvar ein stein for å få mest mogleg ut av kommunale midlar. I rapportane frå Effektiviseringsprogrammet har det kome 126 forslag til tiltak på korleis ein kan arbeide smartare for å kutte kostnader. Reinhald og  vakttenesta ved legevakta er ein del av desse forslaga. Det er viktig å presisere at dette per i dag berre er forslag, og at byrådet enno ikkje har teke stilling til innhaldet og tiltaka.

Når det er sagt, er Høgre generelt positive til å sjå på andre måtar å organisere tenestene i kommunen på for å få ned kostnadene, så lenge kvaliteten på tenestene er like god eller betre enn når kommunen sjølv driv dei.

Eg er sjølv sjukepleiar og har tidlegare jobba på legevakt, så eg veit kor viktig både reinhaldstenesta og vaktene er for at drifta skal gå rundt og for at lokala skal opplevast som trygge. Eg meiner òg at fleire enn kommunen kan drifte både reinhald og vakttenesta på ein framifrå måte – det ser vi allereie gode døme på i dag. Private aktørar, både ideelle og kommersielle, må sjølvsagt òg rette seg etter både arbeidsmiljølova og tariffavtalar på lik line med Oslo kommune.»  

  Her er spørsmåla Fagbladet stilte

1: Er du og ditt parti opne for å sette vakttenestene ved legevakta ut på anbod, ja eller nei? Grunngjev korfor.

2: Oslo kommune har ein pressa økonomisk situasjon. Korleis vil du og ditt parti handtere dette?

3: Sjukepleiarane ved legevakta meiner at å sette vakttenestene ut på anbod blir å eksperimentere med tryggleiken deira. Kva seier du til det?

4: Eventuelt, er det noko du vil få fram utover spørsmåla ovanfor?

Slik svarte Venstre og Dørum:

«Vi ønskjer å presisere at Oslo kommune står i ein krevjande økonomisk situasjon i åra som kjem. Skal vi framleis kunne levere gode og trygge tenester og løyse store samfunnsutfordringar, må vi bruke ressursane våre best mogleg. Difor må vi gjere alt vi kan for å få mest mogleg ut av fellesskapet sine midlar. Som ein del av dette arbeidet vart det i 2025 gjennomført ein brei sektorgjennomgang av kommunen, med hjelp av både eksterne konsulentar og interne ressursar. Effektiviseringsprogrammet har identifisert ei rekkje mogelege tiltak for å auke inntekter, redusere kostnader og arbeide smartare. Det er viktig å understreke at rapportane frå programmet derimot er eit fagleg innspel til byrådet sitt vidare arbeid – byrådet har førebels ikkje teke stilling til dei konkrete tiltaka.

Når det gjeld vakttenestene ved legevakta er vi opne for å vurdere ulike organiseringsformer. Dette inkluderer anbod dersom det kan dokumenterast at det gir minst like god eller betre kvalitet, tydelege krav til kompetanse og bemanning og tek vare på tryggleiken til både tilsette og pasientar.

Legevakta er ein særskilt viktig arbeidsplass med krevjande situasjonar, og tryggleiken må alltid vege tungt. Dersom ei ekstern løysing kan levere høg kvalitet innanfor klare og strenge krav frå kommunen, meiner vi det er riktig å vurdere det. Når det gjeld reinhald, er det tilsvarande viktig at kvalitet, smittevern og arbeidsvilkår blir tekne vare på. Dette er funksjonar som er heilt avgjerande for drifta av legevakta.»

1. Er du og ditt parti opne for å setje vaktetenestene ved legevakta ut på anbod, ja eller nei? Grunngjev korfor.

– Nei. Når eg les historiene frå legevakta om tilsette som blir slåtte ned, om våpen som dukkar opp i akuttmottaket, kjenner eg først og fremst på respekt for dei som står i dette kvar dag.

Vaktene er ikkje berre «ei teneste». Dei er ein del av laget. Dei veit kven som kan roe ein situasjon med éi setning og kven som krev ein heilt anna tilnærming. Dei veit korleis bygget fungerer. Dei er der for tryggleiken til pasientane og dei tilsette.

Å byte dei ut gjennom ein anbodsrunde for kanskje å spare nokre millionar i eit gigantisk kommunebudsjett, blir opplevd rett og slett som heilt meiningslaust. Det er lett å vedta eit slikt grep frå eit møterom i rådhuset, for det er ikkje byrådet som står åleine i eit rom med ein utagerande pasient.

2. Oslo kommune har ein pressa økonomisk situasjon. Korleis vil du og ditt parti handtere dette?

– Ja, økonomien er krevjande. Det er heilt reelt. Kommune-Noreg er svoltefora etter mange år der både Høgre- og Ap-styrte regjeringar ikkje har kompensert for aukande behov, fleire eldre, fleire born med behov for oppfølging og stadig fleire oppgåver som blir lagde på kommunane utan tilstrekkeleg finansiering.

Men Oslo står òg i ei særstilling. Her har Høgre, Venstre og Frp gjort eit aktivt politisk val om å kutte i eigne inntekter – mellom anna gjennom å redusere eigedomsskatten, noko som i praksis har gitt mest til dei med dei største og dyrsste bustadane på Oslo vest.

Det er eit val. Og det er eit djupt urettferdig val. Samstundes som tilsette på legevakta blir bedne om å tole uvissefor å spare tre millionar kroner, har byrådet valt å gi skattelette som kostar langt meir. Då kan ein ikkje late som om dette berre handlar om «stram økonomi». Det handlar om prioriteringar.

Tre millionar spart på vakter og reinhald løyser ikkje Oslo sine økonomiske utfordringar. Det er eit symbolgrep, og symbolet er at ein byrjar med dei som har minst makt.

Det såkalla Effektiviseringsprogrammet framstår for oss meir som eit kuttprogram. Det leitar systematisk etter tenester som kan pressast, konkurranseutsetjast eller svekkjast, i staden for å ta den større diskusjonen om sløsing, konsulentbruk, fordeling og rettferd i ein by med enorme forskjellar.

Vi fryktar at desse ideane om privatisering og kutt, pakka inn i pene ord om «effektivisering», vil bli løfta inn i budsjettet for 2027 av Høgre, Venstre og Frp.

Raudt har i dei alternative budsjetta våre vist at det finst ein annan veg. Det er mogleg å ta Oslo i ei meir rettferdig, varmare og meir solidarisk retning. Det inneber å styrke inntektene til fellesskapet, prioritere gode velferdstenester og la dei som har mest bidra meir.

Til sjuande og sist er dette eit politisk vegval. Enten held vi fram med å gi skattelettelsar til dei på toppen og sende rekninga til tilsette i førstelinja, eller vi vel ein meir rettferdig fordeling.

3. Sjukepleiarane ved legevakta meiner at å setje vakttenestene ut på anbod blir å eksperimentere med deira tryggleik. Kva seier du til det?

– Eg forstår godt at dei bruker det ordet. Når du arbeider eit stad der vald faktisk skjer, er tryggleik noko konkret og ikkje teoretisk. Om dei som står i situasjonane seier at dette vil gjere dei meir utrygge, bør ansvarlege folkevalde lytte med ein gong.

Politikk må somme gonger vere enkel: Om tilsette i eit risikomiljø ber oss la vere å gjere ei endring fordi det kan svekke sikkerheita deira, skal terskelen for å overstyre dei vere ekstremt høg. Tryggleiken til dei tilsette skal ikkje vere eit effektiviseringstiltak.

4. Er det noko de vil leggje til?

– Dette er ei lita sak i kroner og øre. Men det er ei stor sak i prinsipp. Høgre, Venstre og Frp styrer byen. Dei har valt å setje ned ei gruppe som systematisk leitar etter tenester som kan kuttast og privatiserast.

Vi må bestemme oss for kva slags by vi vil vere. Vi i Raudt vil ha ein by som byggjer sterke offentlege fagmiljø og tek vare på dei som held hjula i gang. Vi står solidarisk med dei tilsette ved legevakta og vil kjempe mot byrådet sine kutt- og privatiseringsplanar saman med dei som blir råka.

1. Er du og ditt parti opne for å setje vakttenestene ved legevakta ut på anbod, ja eller nei? Grunngjev kvifor.

Partiet Sentrum er berre opne for å gå over til bruk av private tenester der det finst særleg gode grunnar for det, og vi ser ikkje at det er tilfelle i denne samanhengen. Slik det ser ut, vil det å setje vakttenestene ut på anbod skape dårlegare tenester. Det har vi ikkje råd til som by.

Partiet Sentrum meiner vidare at ein føresetnad for å setje ei teneste ut på anbod bør vere at løn og pensjon er like god eller betre enn dei tilsette får som kommunalt tilsette, at ingen rettar går tapt for dei tilsette, og at det ikkje blir nytta innleigd hjelp til å dekke oppgåver som i dag blir dekte av faste stillingar.

2. Oslo kommune har ein pressa økonomisk situasjon. Korleis vil du og ditt parti handtere dette?

Økonomien er krevjande i Oslo kommune det er det ingen tvil om. Vi bør innføre på nytt eigedomsskatten og unngå kostbare reformer som bydelsreforma. Store kommunale byggeprosjekt som Røa-tunnelen bør òg leggast på is, med mindre det finst tungtvegende grunnar for at dei hastar. Dette er ein krevjande periode, og vi må kome igjennom  utan å ramma dei som er avhengige av kommunale tenester i kvardagen. Så kan vi gå vidare med ambisiøse prosjekt når vi har hovudet over vatn att.

Nasjonalt ønskjer Partiet Sentrum å gjennomføre grep som gjer kommuneøkonomien meir føreseieleg. Vi vil mellom anna endre mandatet til Kommunalbanken, slik at det kan gis lån med gode og føreseielege rentevilkår til fleire kommunale investeringar enn i dag. Det burde vere unødvendig at kommunane må spare når lånerenta stig. Det er uklokt å bygge eit samfunn der kommunane får dårleg råd (og dårlegare tenester) samtidig som økonomien til innbyggarane blir pressa og fleire får behov for kommunale tenester som sosialhjelp.

3. Sjukepleiarane ved legevakta meiner at å setje vaktteneste ut på anbod blir å eksperimentere med tryggleiken deira. Kva seier du til det?

Det er lett å forstå at det kjenst utrygt når vaktene ein er avhengig av, har nye fjes frå dag til dag. Å vere vakt på legevakta er noko ein blir flinkare til ettersom ein får erfaring i tenesta. Større vaktselskap der tilsette ruller mellom vaktoppgåver på fleire ulike stader, VIL gjere arbeidshaldet meir utrygt på legevakta.

4. Eventuelt, er det noko du vil få fram utover spørsmåla ovanfor?

Partiet Sentrum meiner det finst fleire oppgåver i samfunnet som kan løysast godt for offentlege midlar i privat regi. Særleg gjeld dette tenester som startar som private initiativ, og etter kvart veks til større oppgåver som det offentlege tek ansvar for. BPA er eit godt døme, der private selskap har spesialisert seg på ulike brukargrupper. Desse selskapa har opparbeidd seg stor spisskompetanse som ville vore umogleg å ta vare på om det offentlege skulle ta over drifta for alle brukargrupper samtidig. Her bør ikkje det offentlege forsøke å ta over drifta, men heller arbeidde for at lønns- og pensjonsvilkåra blir som for offentlege tilsette.

Å setje på anbod tenester som allereie blir drifta godt av det offentlege, er derimot ei heilt anna sak. Der er vi som parti ganske tilbakehaldne, og meiner det berre bør gjerast dersom det finst tungtvegende grunnar til at tenesta vil bli betre ved konkurranseutsetting, og det må leggast til grunn at lønns- og pensjonsrettar blir vidareførte på minst same nivå for alle noverande og framtidige tilsette i tenesta.

1. Er du og ditt parti opne for å setje vakttenestene ved legevakta ut på anbod, ja eller nei? Grunngjev kvifor.

KrF har ikkje eit prinsipielt syn for eller imot bruk av private til vaktetenester. Det er eit spørsmål om kva som er tenleg for kommunen i det einskilde tilfellet. Men, konkurranseutsetjing er ikkje eit mål i seg sjølv. Det må tene ei hensikt, og dei tilsette må i tilfelle bli ivaretekne på ein god måte.

2. Oslo kommune har ein pressa økonomisk situasjon. Korleis vil du og ditt parti handtere dette?

Oslo kommune er ei stor verksemd, og pressa økonomi inneber at vi må gjere ein kritisk gjennomgang av alle område for å sjå om det blir gjort dobbeltarbeid nokre stader, om ting kan gjerast smartare, og vi må prioritere. Men, ingenting av dette skal gå ut over tenestene til dei som treng det mest. Kommunen og velferdstenestene er til nettopp for dei som treng dei.

3. Sjukepleiarane ved legevakta meiner at å setje vakttenestene ut på anbod blir å eksperimentere med tryggleiken deira. Kva seier du til det?

Det er ikkje aktuelt å eksperimentere med tryggleiken for tilsette og pasientar ved legevakta. Tryggleik er eit absolutt krav uansett organisering.

4. Eventuelt, er det noko du vil få fram utover spørsmåla ovanfor?

I alle slike spørsmål er det viktig med ein god dialog med arbeidstakarorganisasjonane, slik at dei tilsette blir tekne vare på og at viktige omsyn og perspektiv frå dei tilsette kjem fram i prosessane.