Arbeidslivsfag: 
Adam (16) fann motivasjonen – no skal alle få tilbodet

Lærar ved arbeidslivsfag på Lofsrud skole, Kai-Roger Kjellvold, har følgt Adam Bouzakraft gjennom ungdomsskuleløpet og sett korleis han har vakse inn i ansvaret.

No ser Adam føre seg ei framtid innan yrkesfag – noko som ikkje nødvendig vis låg i korta tidlegare.

– Eg kunne tenkje meg å gå kokkelinja eller noko. Det er gøy å kjenne at du meistrar noko, og eg kjenner på det når eg lagar mat og er på kjøkkenet, seier Adam.

Praktisk fag

Han er ein av mange ved Lofsrud skole som har valt arbeidslivsfag framfor språkfag på ungdomsskulen.

– Når eg kjem på skulen og skal ha arbeidslivsfag, så tenkjer eg at eg har noko kjekt eg skal den dagen. Ikkje norsk eller noko sånt, seier Adam.

Tilbodet er ikkje uvanleg i dag, men det er ikkje der for alle. Det vil regjeringa gjere noko med. 

Den 26.03.2026 vart det vedteke eit krav om at alle ungdomsskular skal tilby elevane arbeidslivsfag. Faget må vere ein del av utdanningstilboda til skulane for skuleåret 26/27. Altså trer det i kraft 1. august.

Signalet er tydeleg: Yrkesfag skal styrkjast og arbeidslivsfag skal vere ein nøkkel til motivasjon og gje elevane betre overgang til yrkesfag.

Plutseleg hadde Adam noko å sjå fram til i skulekvardagen.

– Me lagar mat, kosar oss og jobbar. Me får god erfaring, seier han.

Betalt arbeid

I 2020 innførte Lofsrud skole arbeidslivsfag fordi tilsette ved skulen meinte det var behov for meir praktisk undervisning.

Arbeidslivsfag starta i det små, men har seinare blitt eit omfattande tilbod. 

No kan elevane drive vedproduksjon, catering, frisør, operere matvogn, sosiale medier, podcast og selje eigne pizzaer i pizzakonteineren ved skulen.

Elevane får etter kvart betalt for arbeidet sitt, og kan blant anna halde pizzakontaineren i drift som sommarjobb.

– Me har laga og selt mat i ei matvogn på festivalar. Då var det ikkje berre matlaging, men du måtte snakke med kundar og gje kundeservice. Litt stress fordi me måtte gjere alt samtidig, men gøy, fortel Adam.

Mangelfullt tilbod

Men utviklinga ved Lofsrud står i kontrast til mange andre osloskular.

Kjellvold trur tilbodet varierer stort i kvalitet på osloskulane, og trur mange skular framleis ikkje tilbyr faget.

– Mange stader finst det ikkje tilbod, og nokre plassar er det lite knytt mot faktisk arbeidsliv. Det typiske er at dei anten tilbyr sløyd eller at elevane står i kantina, noko som i grunn ikkje gir grobotn for arbeidslivet, seier han. 

Vidare utdanning

– For Adam sin del så hadde han nok ikkje funne ut at han ynskte å ta ei yrkesfagleg utdanning utan dette tilbodet. Det høgnar skulemotivasjonen, utdjupar Kjellvold.

Han har sjølv jobba som kokk i rundt 30 år før han omsider vart lærar.

– Plutseleg ein dag så er det Adam, eller ein som Adam som opnar sin eigen servering her, legg han til.

 – Kunne du tenkje deg å gjere noko sånt ein dag?

– Ja det kunne eg, svarar Adam noko sjenert.

Krev ressursar

– Det er jo sånn at det må lærarar eller ei leiing på plass som torer å satse og gjere ting litt annleis, seier John Ingvald Betsi, undervisningsinspektør ved Lofsrud skole.

Men engasjement åleine er ikkje nok. Skal arbeidslivsfaget byggjast opp og utviklast, krev det også pengar og ressursar.

Gjennom prosjektet Lofsrud læringshub har skulen fått midlar frå mellom anna Utdanningsetaten og bydel Søndre Nordstrand.

Nokre av midlane har gått til satsinga på arbeidslivsfag.

 – Det er ikkje til å stikke under stol at utan det, så hadde ikkje me vore der vi er i dag. Så det har vore gull, fortel Betsi.

Det er også i tråd med det som er kome frå nasjonale styringseiningar om praktisk undervisning i skulane. 

Hindre kriminalitet

– Noreg har eit skrikande behov for fagutdanna yrkesarbeidarar, og faget er spesielt retta mot elevar som kunne tenkje seg dette, seier Betsi.

Skulen ligg plassert midt på Søndre Nordstrand. Det er ein del av hovudstaden ein oftast les om når noko går galt. 

For John Ingvald Betsi handlar arbeidslivsfag også om å gi ungdomane gode erfaringar og alternativ tidleg.

– Me tenker at det å lære elevane opp i praksis gjennom praksis, og at dei får lønn for det, er mykje betre og meir samfunnsnyttig enn at dei skal gå og trå rundt senteret, eller i skumle krokar og bli rekruttert i lysskye verksemder, seier Betsi. 

Kan vere utfordrande

– Faget som no er vedteke, er omfattande, vil koste og krevje ressursar. Er det rimeleg å pålegge skulane arbeidslivsfag?

– Sjølv stilte me oss dette spørsmålet. Likevel treng me fleire som søkjer seg til yrkesfag og vert fagarbeidarar, seier Irene Brodshaug, rådgivar og spesialkonsulent i Utdanningsetaten i Oslo.

Ifølgje Irene Brodshaug vil arbeidslivsfag sjå ulikt ut frå skule til skule då elevbehov og prioriteringar vil varierer. Læreplanen opnar også for lokale tilpassingar. 

Sjølv om faget no blir obligatorisk, heng mange skular framleis etter. 

– Nokre skular tykkjer nok det er utfordrande at eit praktisk fag vert obligatorisk, medan andre skular har merka behovet for meir praktiske fag og er klare. Me ynskjer sjølvsagt å veileie og bidra med støtte så godt me kan, seier Brodshaug.

Ikkje utan grunn

Det er ikkje utan grunn at faget vert eit obligatorisk krav.

– Det er eit veldig viktig praktisk fag. Me ser på forsking at det er motiverande og bygger relasjon mellom elevane. Det fungerer som rekruttering til yrkesfag og ein meir praktisk skule, noko som er positivt, fortel Brodshaug.